Uw winkelwagen
Uw winkelwagen is nog leeg. Doorgaan met winkelen

Een momentsleutel kiezen

Soms moet een bout of moer met een bepaalde kracht worden vastgezet. Hiervoor gebruiken we een momentsleutel, zodat iedereen de bout of moer even vast draait. Hoe vast we de bouten en moeren moeten vastdraaien wordt door de ontwerpers voor ons bepaald.

Een momentsleutel is een speciale sleutel om bouten of moeren met een exact bepaald koppel (moment) aan te kunnen draaien. Als we op een sleutel van 1 meter lang een kracht uitoefenen van 100 N wordt de bout met 100 Nm vast gedraaid. Moment = kracht x arm Nm = N x m

Met andere woorden: een moment is een kracht met een bepaalde arm om een bepaald punt.
Moment word uitgedrukt in NewtonMeter.
10 Newton komt overeen met 1kg.
Dus wanneer iets met 20 Nm (Newtonmeter) aangedraaid moet worden wil dat dus zeggen dat je met 2kg aan een sleutel van een meter moet trekken om de bout vast te zetten.

Momentsleutel, 1/2, 40-200 Nm Kraftwerk Momentsleutel, 1/2, 40-200 Nm KRA-3235 € 125,54 € 97,50 (Incl. BTW) Bekijk details
BGS Momentsleutel 3/8",  7-105 Nm BGS Tools BGS Momentsleutel 3/8", 7-105 Nm BGS-0962 € 68,49 € 39,25 (Incl. BTW) Bekijk details
Kraftwerk momentsleutel 1/2" met doppenset, 3 delig Kraftwerk Kraftwerk momentsleutel 1/2" met doppenset, 3 delig DEAL07 € 189,97 € 115,00 (Incl. BTW) Bekijk details
BGS Momentsleutel, 1/2", 42-210 Nm BGS Tools BGS Momentsleutel, 1/2", 42-210 Nm BGS-0965 € 137,09 € 72,95 (Incl. BTW) Bekijk details

Waarom is het belangrijk om bouten en moeren met het juiste moment aan te trekken?

  • voorkomen dat ze los raken als je ze niet vast genoeg zet
  • voorkomen dat je bij het te vastzetten onderdelen kromtrekt
  • voorkomen dat je de schroefdraad van bouten en moeren kapot draait.

De sleutel bestaat uit een normale aansluiting en een torsie-arm die op een schaal bij het handvat het aandraaimoment aangeeft of, bij de duurdere uitvoeringen, een ingebouwde 'klik ' koppeling die doorslaat als het ingestelde aandraaimoment bereikt wordt. Het aandraaimoment wordt weergegeven in newtonmeter (Nm). Prijzen varieren van 30 euro voor een eenvoudige uitvoering tot vele honderden euros voor digitaal instelbaar en afleesbare professionele uitvoeringen. Gereedschapland levert momentsleutels voor eenvoudig hobby gebruik tot tot en met hoogstaande kwaliteit voor industriele toepassingen.

Dit zijn de merken waarvan wij goede momentsleutels leveren:

Hazet momentsleutel *****
Laser Tools momentsleutel ***
BGS momentsleutel ***
Kraftwerk momensleutel ****

Voorbeelden van toepassingen

  • Lichtmetalen velgen. Dit materiaal is relatief zacht en aanhaalmoment mag niet overschreden worden. De bouten (of moeren) van dit type velgen moeten aangedraaid worden tot ca 110 Nm.
  • De bouten van een cilinderkop moeten b.v. na vervangen van de koppakking aangedraaid worden tot een door de fabrikant opgegeven moment. Het aandraaien gebeurt in meerdere stappen in een voorgeschreven volgorde.
  • In principe zou bij het terugplaatsen van de bougies een momentsleutel moeten worden gebruikt. In de praktijk gebeurt dit veelal 'op gevoel'.
  • In hydraulische installaties en vele andere industriele toepassingen worden alle bouten met een vast aanhaalmoment aangedraaid.
  • Bezitters van (vooral) koolstofvezel fietsen (vaak racefietsen) gebruiken het instrument om te voorkomen dat breuken optreden doordat ze de boutjes van onderdelen te vast aandraaien.
  • Bij motorfietsen wordt ook veel speciale materialen zoals carbon, titanium en aluminium gebruikt. Ook hier is de momensleutel een bijna noodzakelijke tool.

Waar op letten bij het kopen van een momentsleutel?
De nauwkeurigheid van de schaalwaarde is zeer belangrijk bij een goede momentsleutel.  Er zijn veel verschillende modellen verkrijgbaar.
Op eerste plaats in aandrijving (dit is de aansluiting van de dopsleutel). De aandrijving wordt aangegeven in inchmaten. Dit kan zijn in 1/2", 3/4", 3/8" 1/4"of 1 inch.De schaalverdeling gaat veelal per 1 Nm , per 5 Nm of 10 Nm
Een veilige vergrendeling in handgreep, of door middel van een sleutel is belangrijk. Momentsleutels van Hazet of Matador hebben een automatische afslag, die hoor- en voelbaar is bij het bereiken van de ingestelde waarde. 

Belangrijk is netjes met de momentsleutel om te gaan, dus nooit gebruiken om los te draaien, niet laten vallen en altijd weer ontspannen voor het opbergen ( op NUL zetten).

Verder is het heel belangrijk dat je met een momentsleutel nauwkeurig werkt. Voordat je een bout of moer vastzet is het heel belangrijk dat je controleert of de schroefdraad niet beschadigd of vuil is. Blinde gaten moeten schoon zijn en er mag geen laagje olie of koelvloeistof in staan. Daardoor gaat namelijk de bout stroever draaien, waardoor hij vlugger op het ingestelde moment komt. Sommige fabrikanten schrijven voor om een klein beetje olie aan de bout of moer te doen om de weerstand van de schroefdraad te verminderen.

Hoekverdraaiingsmeter ( hoek-kaliber).
Steeds vaker moeten kritische verbindingen met een combinatie van aanhaalmoment en hoekverdraaiing worden vastgezet. Dat vereist het gebruik van een momentsleutel én een losse gradenboog

Om de risico’s van verkeerd aandraaien te vermijden, zien we steeds vaker dat fabrikanten het gebruik van een hoekverdraaiingsmeter voorschrijven. Hiermee kun je een bout of moer op het juiste aantal graden vastdraaien. De weerstand van de schroefdraad heeft daarbij geen invloed meer op de spanning van de bout. Als je met een momentsleutel of een hoekverdraaiingsmeter een bout of moer aantrekt, doe dit dan in één rustige vloeiende beweging . Zo heb je de minste kans op afwijkingen. 


Andere Soorten sleutels
Sleutels zijn er in diverse varianten, het gebruik hangt af van de situatie om het werk heen.

Er zijn tal van verschillende sleutels verkrijgbaar en wij leveren in onze webwinkel Gereedschapland de meeste modellen.

Een sleutel is een stuk gereedschap dat wordt gebruikt om bouten met een zeskantige kop of moeren te kunnen vast- en losdraaien. De grootte van de kop kan variëren, daarom zijn er sleutels in vele maten. De bemating kan zijn aangegeven in fracties (5/8), in zo'n geval betreft het de maat in duim. Meer gewoon zijn maten in millimeter. Veel voorkomende maten zijn 10mm, 13mm, 15mm en 17mm.

Ring-, steek- en pijpsleutel
Een ringsleutel bestaat uit een twaalfpuntige ster die helemaal om de zeskantige kop heen sluit. Deze biedt veel steun, maar kan alleen worden gebruikt als de sleutel over de kop geschoven kan worden.
Een steeksleutel is flexibeler, maar is minder sterk omdat hij slechts op twee van de zes zijden draagt. Steeksleutels en ringsleutels hebben ruimte nodig direct naast het vast te draaien object om kracht uit te kunnen oefenen. De benodigde slag is beperkt doordat een ringsleutel twaalf, en niet zeskantig is, en een steeksleutel onder een kleine hoek met het handvat is aangebracht. Als toch niet voldoende ruimte aanwezig is bestaat er een pijpsleutel die als een ringsleutel om de zeskant geschoven kan worden, maar waar de kracht verderop wordt uitgeoefend.

Kraansleutel
Voor het monteren van een kraan onder een aanrecht of een wastafel bestaat er een kraansleutel die vanaf een zijde om de zeskant wordt geklemd en via een lange arm wordt bediend.

Bahco of verstelbare moersleutel
Een bahco of Engelse sleutel, is een steeksleutel met een stelschroef die binnen grenzen aan elke maat zeskant kan worden aangepast.
Bahco is eigenlijk de merknaam van een verstelbare ëngelse" moersleutel.

Dop- en bougiesleutel
Ook kan worden gebruikgemaakt van een dopsleutel die op een grotere afstand met een ratel kan worden bediend. Voor het los- en vastdraaien van bougies in een verbrandingsmotor in een auto is een speciale pijpsleutel beschikbaar: de bougiesleutel.

Een bougiesleutel is een speciale sleutel om bougies uit een motorblok te draaien. De sleutel bestaat uit een vaste dop van 14, 16, 18 of 21 mm, deze laatste is de meest gebruikte maat voor de bougies van de auto. Een vast handvat met dubbel kniegewricht zorgt ervoor dat ook in beperkte bewegingsruimte de sleutel nog functioneel is. De dop is van binnen vaak bekleed met rubber om de bougie niet te beschadigen.

Er zijn ook losse bougiedoppen voor de ratel verkrijgbaar, veelal worden deze bij de standaard setjes geleverd.

In principe zou bij het terugplaatsen van de bougie een momentsleutel moeten worden gebruikt om het aanhaalmoment niet te overschrijden.

Inbussleutel
Inbussleutels zijn langwerpige zeskantige sleutels die onder een hoek van 90 graden zijn omgezet. Hiermee kunnen schroeven en bouten goed worden vastgezet, zonder dat er beschadigingen kunnen optreden. Ze zijn er van heel klein tot behoorlijke forse maten.

T-sleutel
Een T-sleutel is een sleutel met een haaks daarop bevestigd handvat.

Een inbusbout en inbussleutel
Een inbusbout is een bout die met een inbussleutel kan worden aangedraaid. Meestal wordt een inbus een bout genoemd, maar ook de definitie van een schroef is van toepassing op een inbus. Men spreekt van 'binnenzeskantschroef'. INBUS = Innensechskantschraube Bauer und Schaurte ('Innensechskantschraube' is Duits voor 'binnenzeskantschroef'; Bauer und Schaurte (Neuss, Duitsland) heeft die gepatenteerd).

Een inbuskop op een bout bestaat uit een gat met zes zijden waarin de inbussleutel past. Er zijn inbusbouten en -sleutels in verschillende maten in twee reeksen: metrisch (maten in millimeters) en in inches.

Torx
Een torxkop op een schroef bestaat uit een stervormig gat met zes hoekpunten waarin de torxsleutel past. Er zijn torxschroeven en -sleutels in verschillende maten. Torx heeft als voordeel een betere overbrenging van de kracht van de (mechanische) schroevendraaier op de schroef en minder kans dat de sleutel uit de schroef schiet. Hierdoor wordt de montage makkelijker. Er bestaat ook een torxkop met een puntje in het midden: Tamper Resistant torx (afgekort Torx TR). Deze kunnen niet met een standaard torxsleutel worden losgedraaid, maar er zijn tegenwoordig ook torxsleutels met gaatje te krijgen waarmee dat wel gaat.

Evenals sleuf- en kruiskopschroevendraaiers hoort bij elke maat schroef één maat schroevendraaier of bit. Echter in tegenstelling tot bij sleuf- en kruiskopschroeven kom je met een torxschroef niet weg met een schroevendraaier 'die in de buurt komt'. De maat moet overeenkomen. Maten worden daarom op de verpakking (van zowel de schroeven als de schroevendraaier en bit) aangegeven. De maat wordt aangegeven met een hoofdletter T waarachter een getal te lezen is. De maten lopen van T3 t.e.m. T10 opeenvolgend. Hierna zitten er stappen van vijf tussen te maten (T15, T20, T25, etc.)

Aangezien de frictie tussen schroevendraaier of bit met de torx-schroef erg hoog is wil de kop nog wel eens van de schroef afbreken bij gebruik in harde houtsoorten. Hiervoor zijn speciale hardhoutschroeven te krijgen die voorzien zijn van een punt met een soort boorsysteem. De schroef maakt hiermee eerst een gat in het hout alvorens hij zich vastzet met het verderop de schroef aangebrachte schroefdraad.

Er bestaan verschillende gereedschappen waarmee torxschroeven kunnen worden losgedraaid:

  • Torxsleutels - in de vorm van inbussleutels of met T-greep
  • Torxschroevendraaiers - een schroevendraaier met torxkop
  • Torxbits - torxschroefbits voor gebruik in een schroefboormachine


XZN
XZN is de benaming van een bout met een stervormig inwendig profiel. Het XZN-profiel lijkt op dat van een torx, maar heeft twaalf in plaats van zes punten. Het profiel bestaat niet uit twee zeshoeken, maar uit drie vierkanten, vandaar de Engelse benaming triple square. De tanden hebben dan ook een hoek van 90° in plaats van 120°, waardoor een inbussleutel niet kan worden gebruikt zonder de vertanding te beschadigen. Door het grote aantal tanden kan een groot aandraaimoment worden overgebracht. Een nadeel is de fijne vertanding en de konische doorsnede. Wanneer vuil zich ophoopt en de speciale XZN-sleutel niet diep genoeg in de bout wordt geduwd kan de vertanding gemakkelijk afslijten.

De schroeven worden vaak gebruikt in de autoindustrie, bijvoorbeeld om cilinderkoppen vast te zetten in Duitse automerken zoals Mercedes en BMW. Ook de aandrijfassen van oude Porsches en Volkswagens werden met deze schroeven vastgezet.

Het XZN-profiel is beschikbaar in L-sleutels, bits en dopsleutels. Het meest gangbaar zijn de metrische maten 4, 5, 6, 8, 10 en 12. Enkele producenten hanteren afwijkende maten om het gebruik van speciaal gereedschap noodzakelijk te maken.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief En wees als eerste op de hoogte van onze aanbiedingen
Nieuwsbrief
Klantenservice
Over gereedschapland
Onze merken
IDeal Digisafe Waarborg MotorEnzo motor onderdelen en accessoires